1.   uitstekend bn. 'voortreffelijk'
categorie:
geleed woord
Vnnl. uytstekend 'naar buiten stekende of gericht zijn, boven iets uitkomende' in alle die houte uytstekende pypen van privaten, die uytsteeken uyt der huysen [1535; WNT], op den hooghen ende wtstekenden berch [1548; iWNT], 'buitengewoon, voortreffelijk' in Ach wtstekende Maacht! [1615; iWNT], uytsteeckenden Rijckdom [1634; iWNT], een uitstekende lijflengt 'een zeer grote lichaamslengte' [1644; iWNT], twalef uitstekende jacht-honden [1670; iWNT].
Het teg.deelw. van uitsteken 'naar buiten gericht zijn, boven iets uitkomen', gevormd uit uit en steken.
De betekenisontwikkeling is vergelijkbaar met die van eminent bij klassiek Latijn ēminēre 'uitsteken' en die van vele andere woorden waarbij de oorspr. betekenis 'op de een of andere manier opvallend' is, bijv. briljant, buitengewoon, formidabel, geweldig, schitterend. Bij deze betekenisontwikkeling verloor uit zijn expliciete betekenis en daardoor ook de klemtoon, zodat er nu verschil is tussen úitstekend 'naar buiten gericht' en uitstékend 'voortreffelijk', een onderscheid dat sinds het begin van de 20e eeuw ook door de woordenboeken wordt erkend (WNT).
Fries: útstekkend alleen in de ruimtelijke betekenis


  naar boven